I. Giới thiệu
1. Trong quyết định ngày 5/1 của mình, Hội nghị các quốc gia thành viên Công ước UNCAC đã quyết định rằng Nhóm đánh giá thực thi cần bắt đầu nhanh chóng thu thập, với sự hỗ trợ của Ban thư ký và thảo luận thông tin liên quan để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá thực hiện Cơ chế đánh giá thực thi Công ước UNCAC theo đoạn 48 của các điều khoản tham chiếu cho Cơ chế, sau khi hoàn thành chu kỳ đầu tiên. Hội nghị cũng quyết định rằng Nhóm đánh giá thực thi nên đưa vào các phiên họp trong thời gian tới của mình một mục trong chương trình nghị sự cho phép thảo luận về những thông tin đó và quyết định rằng trong quá trình thu thập thông tin đó, Nhóm sẽ tính đến các yêu cầu trong tương lai để thực hiện theo các đoạn 40 và 41 của điều khoản tham chiếu.
2. Hơn nữa, trong nghị quyết 8/2 của Hội nghị, ngoài yêu cầu Nhóm đánh giá thực thi tiếp tục thu thập, với sự hỗ trợ của Ban thư ký, thông tin liên quan, bao gồm quan điểm của các Quốc gia thành viên liên quan đến việc thực hiện Cơ chế đánh giá thực thi nhằm tiếp tục đánh giá của mình về việc thực hiện Cơ chế vào thời điểm thích hợp, như được quy định tại đoạn 48 của các điều khoản tham chiếu và quyết định 5/1. Hội nghị yêu cầu Ban thư ký tiếp tục cung cấp cho Nhóm đánh giá thực thi các phân tích về khung thời gian liên quan đến các giai đoạn của quá trình xem xét, bao gồm thống kê về số Quốc gia thành viên đã chậm tiến độ, với mục đích tạo điều kiện cho một quá trình hiệu quả hơn.
3. Để đối phó với những chậm trễ đáng kể phát sinh trong chu kỳ thứ hai của Cơ chế, trong quyết định ngày 8/1 của mình, Hội nghị đã quyết định kéo dài thời gian của chu kỳ thứ hai cho đến tháng 6 năm 2024 để cho phép hoàn thành việc rà soát các quốc gia và kêu gọi các Quốc gia thành viên để đẩy nhanh việc hoàn thành chu kỳ thứ hai.
4. Hơn nữa, đã có thêm sự chậm trễ không lường trước được do các trường hợp phát sinh từ đại dịch coronavirus (COVID -19).
II. Tổ chức và tiến hành đánh giá quốc gia trong chu kỳ đánh giá đầu tiên và các năm đầu tiên đến năm thứ năm của chu kỳ đánh giá thứ hai
A. Khung thời gian được thiết lập cho quá trình đánh giá việc triển khai
5. Chu kỳ đầu tiên của Cơ chế đánh giá thực thi bắt đầu vào năm 2010, sau khi thông qua nghị quyết 3/1 của Hội nghị, có tên “Cơ chế đánh giá”. Chu kỳ thứ hai của Cơ chế được đưa ra tại phiên họp thứ sáu của Hội nghị các quốc gia thành viên, tổ chức tại St.Petersburg, Liên bang Nga, từ 2 đến ngày 6 tháng 11 năm 2015, được Hội nghị thông qua nghị quyết 6/1 về việc tiếp tục rà soát việc thực hiện Công ước UNCAC.
6. Bất chấp những nỗ lực để đẩy nhanh tốc độ xem xét, sự chậm trễ đã xảy ra trong việc thực hiện và tiến độ của chu kỳ đánh giá thứ hai. Thông tin về các yếu tố cụ thể của quá trình dẫn đến sự chậm trễ trong chu kỳ thứ hai đã được đưa vào tài liệu cung cấp cho Hội nghị tại phiên họp thứ tám (xem CAC / COSP / 2019/12).
7. Theo hướng dẫn dành cho các chuyên gia chính phủ và Ban thư ký trong việc tiến hành đánh giá quốc gia, Quốc gia thành viên được đánh giá phải nộp danh sách kiểm tra tự đánh giá trong vòng hai tháng kể từ khi được thông báo về việc bắt đầu tiến hành đánh giá quốc gia và đánh giá đầy đủ và không nên mất nhiều thời gian hơn sáu tháng để hoàn thành.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc đánh giá quốc gia đã không được hoàn thành trong vòng sáu tháng cần thiết. Có một số lý do, bao gồm sự chậm trễ trong việc bổ nhiệm các đầu mối và chuyên gia chính phủ và việc nộp danh sách kiểm tra tự đánh giá của các Quốc gia thành viên đang được đánh giá, các yêu cầu dịch thuật, những khó khăn về lịch trình cho các chuyến đánh giá thực địa và sự chậm trễ trong việc nộp thông tin bổ sung sau chuyến đánh giá thực địa, cũng như các trường hợp không lường trước được liên quan đến đại dịch COVID -19.
B. Tổng quan về thống kê
8. Dữ liệu được cung cấp dưới đây cho thấy những tiến bộ đạt được trong việc tiến hành các cuộc đánh giá quốc gia trong (a) chu kỳ đầu tiên của Cơ chế đánh giá thực thi; và (b) năm đầu tiên đến năm thứ năm của chu kỳ thứ hai của Cơ chế.
9. Trong chu kỳ đầu tiên, 185 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, đã nhận được 183 câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá và 175 các cuộc đối thoại trực tiếp đã được tổ chức (161 chuyến đánh giá thực địa và 14 cuộc họp chung). Hơn nữa, 173 bản tóm tắt điều hành và 161 báo cáo đánh giá quốc gia đã được hoàn thành và 87 Quốc gia thành viên đã công bố báo cáo đánh giá toàn quốc của họ trên trang web của Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC).
10. Trong năm đầu tiên của chu kỳ thứ hai, 29 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, đã nhận được 28 câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá, 22 chuyến đánh giá thực địa và một cuộc họp chung đã được tổ chức.
11. Trong năm thứ hai của chu kỳ thứ hai, 48 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, 43 câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá đã được nhận và 29 chuyến đánh giá thực địa và ba cuộc họp chung đã được tổ chức.
12. Trong năm thứ ba của chu kỳ thứ hai, 36 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, đã nhận được 24 câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá và 12 chuyến đánh giá thực địa và một cuộc họp chung đã được tổ chức.
13. Trong năm thứ tư của chu kỳ thứ hai, 37 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, đã nhận được 25 câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá và hai chuyến đánh giá thực địa đã được tổ chức.
14. Trong năm thứ năm của chu kỳ thứ hai, 35 Quốc gia thành viên sẽ được xem xét. Tại thời điểm tháng 3/2021, đã nhận được bảy câu trả lời cho danh sách kiểm tra tự đánh giá và không có chuyến đánh giá thực địa nào được tổ chức.
15. Nhìn chung, trong chu kỳ thứ hai, có tổng cộng 175 đầu mối được chỉ định, đã nhận được phản hồi đối với danh sách kiểm tra tự đánh giá, 70 cuộc đối thoại trực tiếp đã được tổ chức (65 chuyến đánh giá thực địa và năm cuộc họp chung), 51 bản tóm tắt điều hành và 29 báo cáo đánh giá quốc gia đã được hoàn thành. Ngoài ra, 16 Quốc gia thành viên mà quốc gia đó đã hoàn thành đánh giá đã cung cấp đầy đủ báo cáo đánh giá quốc gia của họ trên trang web của UNODC.
C. Bốc thăm
16. Theo đoạn 14 của các điều khoản tham chiếu của Cơ chế đánh giá thực thi, các Quốc gia thành viên tham gia vào quá trình rà soát trong một năm của chu kỳ xem xét được chọn bằng cách bốc thăm vào đầu mỗi chu kỳ.
Đoạn 19 của điều khoản tham chiếu quy định rằng việc lựa chọn các Quốc gia thành viên xem xét sẽ được thực hiện bằng cách bốc thăm vào đầu mỗi năm của chu kỳ, các Quốc gia thành viên sẽ không thực hiện việc đánh giá lẫn nhau.
1. Chu kỳ đánh giá đầu tiên
17. Theo các quy định này, các Quốc gia thành viên xem xét cho năm thứ tư của chu kỳ đầu tiên của Cơ chế đã được lựa chọn thông qua bốc thăm được tổ chức tại phiên họp thứ tư của Nhóm đánh giá thực thi. Sáu mươi hai quốc gia đánh giá bắt đầu vào ngày 1 tháng 7 năm 2013, và các lần bốc thăm tiếp theo đã được tổ chức để chọn các Quốc gia thành viên đánh giá cho các Quốc gia thành viên đã phê chuẩn hoặc gia nhập Công ước sau đó. Những lần rút thăm bổ sung đó diễn ra ở các phiên họp của Nhóm. Sau khi gia nhập và phê chuẩn Công ước, 82 Quốc gia thành viên đang được xem xét trong năm thứ tư.
2. Chu kỳ xem xét thứ hai
18. Trong nghị quyết 6/1 của mình, Hội nghị đã yêu cầu Nhóm tiến hành, vào đầu phiên họp thứ bảy, với việc lựa chọn các Quốc gia thành viên đã được đánh giá và đang được đánh giá cho chu kỳ xem xét thứ hai bằng cách bốc thăm theo các đoạn 14 và 19 của các điều khoản tham chiếu của Cơ chế. Hội nghị cũng yêu cầu Nhóm tổ chức các cuộc họp liên tục mở cho tất cả các Quốc gia thành viên hoặc mục đích của việc bốc thăm theo đoạn 19 của các điều khoản tham chiếu của Cơ chế và không ảnh hưởng đến quyền của một Quốc gia thành viên yêu cầu điều đó. Việc bốc thăm được lặp lại tại cuộc họp liên tục hoặc phiên họp thường kỳ tiếp theo của Nhóm.
19. Tại cuộc họp được tổ chức ở Viên vào ngày 17 tháng 6 năm 2016, việc bốc thăm đã được tiến hành để lên lịch đánh giá quốc gia trong chu kỳ thứ hai. Sau đó, một số Quốc gia tình nguyện tiến hành rà soát, hoãn lại từ một năm trước của chu kỳ thứ hai theo các điều khoản tham chiếu của Cơ chế hoặc trở thành thành viên của Công ước, dẫn đến việc phân bổ các quốc gia xem xét trong chu kỳ thứ hai như sau: năm thứ nhất, 29 quốc gia; năm thứ hai 48 quốc gia; năm thứ ba, 36 quốc gia; năm thứ tư, 37 quốc gia; và năm thứ năm, 35 quốc gia.
20. Đồng thời, các Quốc gia thành viên đánh giá cho năm đầu tiên của chu kỳ thứ hai của Cơ chế đã được lựa chọn thông qua bốc thăm tại một cuộc họp không chuyên trách của Nhóm đánh giá thực thi. Theo đó, năm thứ nhất của chu kỳ thứ hai bắt đầu vào ngày 04 tháng 07 năm 2016 và việc bốc thăm lại được thực hiện theo yêu cầu của các Quốc gia thành viên đang được đánh giá tại kỳ họp lại thứ bảy của Nhóm.
D. Lên lịch và tiến hành đánh giá quốc gia
22. Trong nghị quyết 4/1 của mình, Hội nghị các quốc gia thành viên đã tán thành hướng dẫn dành cho các chuyên gia chính phủ và Ban thư ký trong việc tiến hành các cuộc đánh giá quốc gia, đã được Nhóm đánh giá thực thi hoàn thiện. Hướng dẫn đưa ra các mốc thời gian chỉ định cho các cuộc đánh giá quốc gia nhằm đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả của quá trình đánh giá. Mục đích của tiểu mục này là cung cấp cập nhật thông tin về lịch trình đánh giá quốc gia được thực hiện từ năm thứ nhất đến năm thứ tư của chu kỳ đầu tiên của Cơ chế đánh giá thực thi và về các đợt đánh giá quốc gia được thực hiện từ năm thứ nhất đến năm thứ năm của chu kỳ đánh giá thứ hai.
1. Chỉ định một đầu mối của một Quốc gia thành viên đang được đánh giá
23. Phù hợp với đoạn 17 của các điều khoản tham chiếu và đoạn 13 của hướng dẫn, một Quốc gia thành viên đang được đánh giá phải chỉ định một đầu mối hoặc các đầu mối để phối hợp tham gia vào quá trình đánh giá trong vòng ba tuần kể từ khi chính thức được thông báo về việc bắt đầu tiến hành đánh giá quốc gia, và phải thông báo cho ban thư ký. Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc đề cử muộn các đầu mối đã gây ra sự chậm trễ đáng kể trong việc xét duyệt quốc gia. Trong nghị quyết 4/1 của mình, Hội nghị kêu gọi các Quốc gia thành viên đang đánh giá đảm bảo việc đề cử kịp thời các đầu mối của họ phù hợp với các hướng dẫn.
Chu kỳ đánh giá đầu tiên
24. Tại thời điểm tháng 3/2021, một Quốc gia được xem xét trong năm thứ tư vẫn chưa chính thức đề cử đầu mối. Hơn 20% đầu mối đã được đề cử chỉ sau hơn ba tháng, và một số Quốc gia thành viên đã thay đổi đầu mối của họ trong quá trình xem xét, điều này dẫn đến sự chậm trễ hơn nữa.
Chu kỳ đánh giá thứ hai
25. Tất cả các Quốc gia đang được đánh giá trong năm thứ nhất và năm thứ hai và 33/36 quốc gia được xem xét trong năm thứ ba của chu kỳ thứ hai đã đề cử các đầu mối của mình.
26. Trong năm đầu tiên của chu kỳ thứ hai, hầu hết các Quốc gia đã chỉ định các đầu mối trong vòng ba tháng kể từ khi được thông báo chính thức về việc bắt đầu tiến hành đánh giá.
27. Trong năm thứ hai của chu kỳ thứ hai, phần lớn các đầu mối (69%) đã được đề cử trước khi bắt đầu đánh giá.
28. Vào năm thứ ba của chu kỳ thứ hai, 28 trong số 36 Quốc gia được đánh giá trong năm đó (78%) đã đề cử các đầu mối của họ trước khi bắt đầu năm đó.
29. Trong năm thứ tư của chu kỳ thứ hai, 33 trong số 37 Quốc gia được đánh giá đã đề cử các đầu mối của họ. Tổng số 32 trong số 35 Quốc gia thành viên đang được xem xét trong năm thứ năm của chu kỳ thứ hai đề cử các đầu mối của họ; 14 Quốc gia thành viên (40%) đã làm như vậy trước khi bắt đầu năm đó.
2. Thông báo chi tiết liên lạc của các chuyên gia chính phủ bởi các Quốc gia đánh giá và tổ chức của cuộc họp từ xa ban đầu
30. Đoạn 16 của hướng dẫn quy định rằng một cuộc họp qua điện thoại hoặc cầu truyền hình phải được tổ chức trong vòng một tháng kể từ khi Quốc gia thành viên được đánh giá chính thức được thông báo về việc bắt đầu tiến hành đánh giá quốc gia. Cuộc họp từ xa liên quan đến Quốc gia thành viên được đánh giá, các Quốc gia thành viên đánh giá và nhân viên Ban thư ký được giao nhiệm vụ. Với mục đích tổ chức cuộc họp từ xa ban đầu, Ban thư ký yêu cầu các Quốc gia thành viên đánh giá chỉ định người liên hệ trong số các chuyên gia chính phủ của họ và thông báo chi tiết liên lạc của những người đó cho Ban thư ký.
31. Trong hầu hết các cuộc đánh giá, việc tổ chức cuộc họp từ xa ban đầu tiếp tục bị chậm trễ do kết quả của việc thông báo muộn chi tiết liên lạc của các chuyên gia chính phủ hoặc những thay đổi trong việc đánh giá của các chuyên gia sau khi bắt đầu đánh giá. Trong một số trường hợp, cuộc họp qua điện thoại đã bị trì hoãn do phải bốc thăm lại quá trình đánh giá các Quốc gia thành viên. Nếu khả thi, ban thư ký tiếp tục sắp xếp giới thiệu bên lề các phiên họp của Nhóm đánh giá thực thi và Hội nghị các Quốc gia thành viên. Khi có sự khác biệt về thời gian giữa các quốc gia không cho phép liên lạc trực tiếp, các cuộc trao đổi từ xa được thay thế bằng trao đổi email.
32. Tại thời điểm tháng 3/2021, 28 cuộc họp từ xa đầu tiên đã được tổ chức cho 29 cuộc đánh giá trong năm đầu tiên của chu kỳ thứ hai.
33. Trong số 48 đánh giá trong năm thứ hai của chu kỳ thứ hai, tại thời điểm tháng 3/2021, 40 những cuộc trao đổi từ xa đầu tiên hoặc những liên hệ tương đương đã diễn ra. Trong số 36 cuộc đánh giá trong năm thứ ba, 23 cuộc họp từ xa đầu tiên đã được tổ chức. Trong số 37 cuộc đánh giá trong năm thứ tư, 25 cuộc họp từ xa đầu tiên đã được tổ chức;  và trong số 35 cuộc đánh giá trong năm thứ năm, 13 cuộc họp từ xa đầu tiên đã được tổ chức. Tuy nhiên, một số Quốc gia đánh giá vẫn chưa chỉ định các chuyên gia đánh giá của họ, do đó đã trì hoãn cuộc họp từ xa đầu tiên./.